Sertleştirme > Isıl İşlem Sertleştirme

Isıl işlemde çeliğin sertleştirilmesi daha çok martenzitik bir yapı teşekkül ettirerek dönüşüm sertleşmesi yöntemiyle, ayrıca yakın zamanda elde edilen gelişmeler neticesinde sert partiküllerin çökelmesi ile elde edilir.

Sertleştirme > Sıcak İş Takım Çeliği Isıl İşlemi

Sıcak iş takım çeliklerinin sertleşmesi büyük ölçüde alaşımlı soğuk iş takım çeliklerine benzer, ancak meneviş sıcaklıkları oldukça yüksektir. Meneviş dayanımını garanti edebilmek için ikincil sertleşme etkisi yapmak amacıyla çoğu zaman sertleşme sonrası ve meneviş öncesi yapıda önemli ölçüde artık östenit bulunur.

Sertleştirme > Soğuk İş Takım Çeliği Isıl İşlemi

Bu çeliklerin kullanılması, takımlarda maximum yüzey sıcaklığının en fazla 200oC'ye kadar yükselebildiği özellikle talaşsız ve talaşlı şekil verme işleridir.

Tablolar

• Alaşımlı soğuk iş takım çeliklerinin ısıl işlem koşulları ve mekanik özellikleri
• Östenitleme sıcaklığı 900oC'nin altında ve 900oC'nin üstünde olan zaman sıcaklık diyagramları
• TS 3921'e göre alaşımlı soğuk iş takım çeliklerinin çeşitleri ve bileşimleri
• TS 3921'e göre soğuk iş takım çeliklerinin SAE/AISI karşılıkları ve kullanım yerleri

Sertleştirme > Nitrasyonla Yüzey Sertleştirme

Çeliğin, yüzeyden azot difüzyonuyla sertleştirilmesi demektir. 590oC'nin altındaki sıcaklıkta (500-590oC) yapılır. Sıcaklık düşük olduğu için deformasyon etkisi azalır. Yüzeyde kayganlık sağlar. Plazma, gaz ve sıvı nitrürasyon olmak üzere üç grupta toplanır.

Tablolar

• TS 2556'da verilen nitrasyon çelikleri ve bileşimleri
• Nitrasyon çeliklerinde ısıl işlem koşulları
• TS 2556'da verilen nitrasyon çeliklerinin SAE/AISI karşılıkları ve kullanma yerleri

Sertleştirme > Sementasyonla Yüzey Sertleştirme

Malzeme olarak düşük karbonlu çeliklere uygulanır. 900-930oC'de malzeme yüzeyine karbon nüfuz ettirilerek sertleştirilir. Bunu takiben genellikle 150-350oC arasında menevişleme yapılır. Sementasyonla yüzey sertleştirmede yüzeyden merkeze doğru sertliğin 550 VSD olduğu derinlik, sementasyon derinliği olarak kabul edilir. Sementasyon işleminden sonra cidar bölgesindeki karbon miktarının % 0,7 ile % 0,8 arasında olması gerekir.

• TS 2850'ye göre sementasyon çeliklerinin bileşimleri
• Sementasyon çeliklerinin mekanik özellikleri
• Sementasyon çeliklerinde ısıl işlem koşulları
• TS 2850'de verilen sementasyon çeliklerinin SAE/AISI karşılıkları ve kullanma yerleri

Sertleştirme > Islah Isıl İşlemi

Sertleştirme ve meneviş olayı birbiri ardına uygulanırsa bu işleme ıslah ısıl işlemi denir. Islahta seçilen meneviş sıcaklıkları, sertlikte önemli ölçüde düşme yapar. Islah işlemi yalnızca yapı çeliklerine değil, bazı takım çeliklerine de uygulanabilir. Uygun ıslah işlemi yapabilmek için sertleştirme sıcaklığının doğru seçilmesi gerektiğinden, çeliğin karbon miktarı ve alaşım durumu bilinmelidir. Islah işleminde sertleştirme öncesi gerilim giderme ya da normal tavlama yapılması faydalıdır. Ayrıca özellikle alaşımlı çeliklerde ön ısıtma yapılması gereklidir.

• TS 2525'e göre ıslah çeliklerinin çeşitleri ve bileşimleri
• Islah çeliklerinin temininde mekanik özellikler
• Islah çeliklerinde ısıl işlem koşulları
• Islah çeliklerinin keite ve ıslah işlemine bağlı olarak mekanik özellikleri
• TS 2525'de verilen ıslah çeliklerinin AISI karşılıkları ve kullanma yerleri

Sertleştirme > Meneviş İşlemi

Sertleştirilmiş parçalar 100-670oC arasında ısıtılarak gerilmeler giderilir ya da tehlikeli olmayacak seviyeye indirgenir. Ancak bu esnada sertlikte de önemli miktarda düşme olur.

Tavlama

Tavlama > Difüzyon Tavlaması

Katılaşmada meydana gelen bileşim faklılıklarının dengelenmesi amaçlanır. Bunun için malzemelerin 1000-1200 oC gibi katılaşma hattına yakın sıcaklıklarda uzun süre tavlanması gerekir. Ancak bu esnada tane kabalaşması da olacağından bu işlem sonrası normalizasyon tavlaması yapılması gereklidir.

Tavlama > Rekristalizasyon Tavlaması

Kuvvetli soğuk şekillendirme sonrasında dayanım artışını gidermek ve ince taneli bir yapı elde etmek amacıyla yapılır. Demir olmayan malzemeler için kaba taneli yapıyı ince taneli yapıya dönüştürmek için tek yol, bu tavlama işlemidir.

Tavlama > Gerilim Giderme Tavlaması

Parçalarda mevcut olan iç gerilmeleri azaltarak sorun yaratmayacak seviye indirmek ya da tamamen yok etmek için kullanılır.

Tavlama > Yumuşak Tavlama

Ferritik matrix yapı içerisinde, yerleşmiş sementiti küresel hale getirerek dengeli bir yapı teşekkül ettirmek amacıyla kullanılır.

Tavlama > Normalizasyon Tavlaması

Yapıdaki homojensizlikler giderilir ve daha ince taneli yapıya ulaşır. Bu tavlama daha çok talaşlı şekillendirmeyi iyileştirmek, malzemenin ısıl işlemdeki performansını arttırmak için yarı mamüllere veya çelik döküm malzemelere uygulanır. Ayrıca yüksek sıcaklıkta dövülmüş, haddelenmiş ya da kaynak dikişi gibi çevresel veya bölgesel farklı ısı etkisi altında kalmış parçalarda, kaba taneli yapının ince taneli hale getirilmesi için normalizasyon tavlaması yapılması faydalı olur.

Tavlama > Kaba Tane Tavlaması

Özellikle % 0,2'den daha az karbon içeren sementasyon çeliklerinde talaşlı şekillendirmeyi iyileştirmek amacıyla 950-1100oC arasında yapılır.

Tavlama > Perlitleştirme Tavlaması

A1 sıcaklığının üzerindeki bir sıcaklıkta (723 oC'nin üzerinde) ostenitik halde bulunan bir çeliğin, perlit kademesinde sabit sıcaklıkta soğutulmasıyla uygulanır. Dönüşümün büyük bir kısmını perlit kademesinde gerçekleştirme olanağından dolayı, izotermik dönüşüm uygulanır.